Polityka sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

Maastricht
Polityka sprawiedliwości i spraw wewnętrznych stała się trzecim (po Wspólnocie Europejskiej oraz Wspólnej Polityce Zagranicznej i Bezpieczeństwa) filarem Unii Europejskiej. Taką decyzję podjęli w 1991 roku w Maastricht szefowie rządów państw Unii Europejskiej. Współpraca, która rozwija się dosyć opieszale, miała obejmować ujednolicenie polityki azylowej, imigracyjnej, walki z narkomanią i przemytem narkotyków; równocześnie koordynowanie poczynań wymiaru sprawiedliwości w zakresie prawa cywilnego i karnego.

Amsterdam
Traktat Amsterdamski, który wszedł w życie 1 maja 1999 roku przewiduje powstanie w 2004 roku "obszaru wolności, bezpieczeństwa (wewnętrznego) i sprawiedliwości". Polityka imigracyjna, azylowa i w zakresie kontroli granic stanie się wówczas wspólną polityką, a nie - jak dotychczas - dziedziną luźnej współpracy międzyrządowej.Obywatele każdego z państw Unii posiadają paszport europejski.

Imigranci
Najwięcej imigrantów mają: Francja i Niemcy (łącznie 9 mln), lecz to Włosi zaproponowali, by każdy kraj ustalał limit cudzoziemców, których może przyjąć w danym roku. Politykę migracyjną kontrolowałaby Unia, rozliczając wszystkie kraje Piętnastki. Dyskutowano o utworzeniu wspólnotowego obserwatorium migracyjnego, oceniającego napływ cudzoziemców, a także określającego rodzaj migracji. Dotychczas jednak nie podjęto żadnych wiążących decyzji.

Schengen
O zniesieniu kontroli policyjnej i celnej w granicach państw członkowskich zdecydowano już w latach osiemdziesiątych. W 1985 roku Francja, Niemcy i kraje Beneluxu zawarły porozumienie z Schengen. W pięć lat później dołączyły do nich: Włochy, Hiszpania, Portugalia i Grecja. Aż 142 artykuły konwencji przewidują "wzmocnienie granic zewnętrznych i otwarcie wewnętrznych". Afrykańczyk, przybywając do Paryża przekracza granicę zewnętrzną. Jeżeli następnie wsiada do pociągu Paryż-Bruksela przekracza granicę wewnętrzną. Zniesienie kontroli na linii Paryż-Bruksela, zakłada jej wzmocnienie przy przylocie do Paryża. Współpracę policyjną ułatwia System Informacji Schengen - kartoteka osób z rysopisem, którym należy odmówić prawa wstępu. Docelowo będzie to 10 mln danych, dostępnych dla tysięcy policjantów, celników, pracowników wymiaru sprawiedliwości. Konwencję z Schengen włączono do Traktatu Amsterdamskiego Europol
W 1995 roku, po dwudziestoletnich dyskusjach stworzono Europol - europejską policję. Przypomina raczej Interpol, niż europejskie FBI, jak chcieli jej twórcy. Federalna policja zresztą ma niewielu zwolenników. Nieliczne kadry oficerów pozostają pod kontrolą rządów. Europol posiada kompetencje do walki z handlem narkotykami, materiałami rozszczepialnymi i kradzieżą samochodów, a także do zwalczania grup przerzutowych. Pozycję Europolu wzmocnił nieco Traktat Amsterdamski.

Historia
Pierwszym sygnałem współpracy ministrów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości było TREVI. W 1976 roku nazwa rzymskiej fontanny stała się akronimem słów: terroryzm, radykalizm, ekstremizm, przestępczość międzynarodowa (violence internationale). Pod koniec lat siedemdziesiątych Francja zaproponowała utworzenie "europejskiej przestrzeni wymiaru sprawiedliwości" oraz powołanie Europejskiego Trybunału Karnego. W latach osiemdziesiątych pojawiły się bardziej śmiałe projekty zniesienia kontroli celnej i policyjnej.